Diş Sıkma ve Gıcırdatma Nedir? (Bruksizm)

BRUKSİZM(diş sıkma, gıcırdatma) NEDİR ?

Bruksizm, çiğneme kaslarının gece ve/veya gün boyu sürdürdüğü aktiviteyle meydana gelen diş gıcırdatmaları ve diş sıkmaları olarak tanımlanır. Çiğneme kaslarının kasılması sonucu dişler arasında devamlı temas olması ‘diş sıkması’ olarak adlandırılırken, çiğneme işleminin ağızda herhangi bir madde yok iken sürekli devam etmesi ‘diş gıcırdatma’ olarak adlandırılır. Diş sıkma ya da diş gıcırdatma sorununun rastlandığı kişiler genellikle durumun farkında değillerdir, dolayısıyla erken teşhis ve tedavi yaşanacak bir çok sorunun önüne geçecektir.

Bruksizm toplumun %8-%10 unda, çocukların ise %8-38 inde görüldüğü, 50 yaşından itibaren azaldığı rapor edilmiştir.  Fakat yapılan farklı yayınlarda bu oranın %5 ile %96 arasında büyük değişiklik gösterdiği dikkat çekmektedir.

Çiğneme kuvvetleri ne düzeydedir?

Erkeklerde maksimum ısırma gücü 53-64 kg aralığında iken, kadınlarda 35-44 kg aralığında bulunmuştur. Fakat çiğneme sırasında arada gıda olduğu için kuvvetin büyük kısmı gıda tarafından absorbe edilmektedir. Bilinçsiz diş sıkan ya da gıcırdatan bireylerde özellikle gece sıkmalarında kuvvetin direkt dişlerde oluşması sebebiyle basıncın 136 kg. üzerine çıkabileceği yapılan araştırmalarda belirtilmiştir. Bruksizm sorunu olan kişilerde gerçekleşen diş teması, bu sorunu olmayan kişilere oranla yaklaşık 7 kat fazladır.

Görülme sıklığı nedir?

Yapılan araştırmalarda, gün içinde diş sıkmasının bilincinde olanların %19.2, gece diş sıkmasının bilincinde olanların ise %34.2-20.8 oranında olduğunu göstermiştir.

Bruksizmin belirtileri nedir?

-Özellikle yüzdeki kaslarda , eklem yerinde (temporamandibular eklem), baş ve boyun bölgesinde oluşan ağrılar. Diş gıcırdatmanın (bruksizm) başlattığı ağrı kas kaynaklıdır. Bu ağrı, çiğneme kaslarındaki spazmlara bağlı olarak ortaya çıkar.

-Diş yüzeyi aşınmaları sonucu dişlerde hassasiyetler.

Dişlerde sallanma ve aralanmalar.

-Gece dişlerden gelen yoğun gıcırdatma sesleri

Diş sıkma ve diş gıcırdatmanın sebebi nedir?

-Alt ve üst dişler arasında dengesiz ve uyumsuz temasların olması(maloklüzyon)

-Yanlış yapılan diş tedavileri(dolgular, kaplamalar)

-Stres, anksiyete veya gerginlik, agresif ve hiperaktif kişilik.

-Beyin travması ve bazı nörolojik hastalıkların sonucu

-Sinir sistemi bozuklukları

-İlaç yan etkileri özellikle antidepresanlardan bazıları

-Allerji ve hormonal hastalıklar

-Genetik hastalıklar

Diş Sıkma ve gıcırdatma sonucu meydana gelen sorunlar nedir?

-Diş hassasiyetleri(soğuk ve sıcakta hassasiyet ya da fırçalamada diş sızlaması gibi)

-Çene bölgesinde kas büyümesine bağlı maskülen yüz hattı

-Dolgu ya da porselenlerde oluşan kırılma ve çatlamalar

-Basınç artışına bağlı çene kemiğinde ve dişetlerinde sorunlar

-Dişlerde aşınma ya da mine çatlamaları

-Eklem ağrıları, TME olarak adlandırılan çiğneme ekleminde ve dokularında hasar oluşumu

-Çiğneme kaslarında kitlenme, spazm ve bunlara bağlı baş ağrısı oluşumu.

Diş sıkma ve gıcırdatmanın tedavisi nedir?

Gece Plağı

Diş sıkma ve gıcırdatmanın tedavisi için düşünülen ilk yöntem gece plağıdır. Gece plakları şeffaf ve az miktarda esnek bir materyalden yapılmış takıp çıkartılabilen materyallerdir. Kişi tarafından ağıza takıldığında çiğneme kaslarında aktiviteyi belirgin oranda azaltmaktadır. Aynı zamanda dişlere gelen çiğneme basınçlarını daha dengeli yaydığından diş sıkmanın ve gıcırdatmanın kontrollü olmasını sağlar. Kas aktivitesinin azalması dolaylı olarak çevre dokularda rahatlama ile sonuçlanır. Gece plağının düzenli olarak belli bir süre kullanılması sonucunda, kas rahatlaması sağlanması ile kişi plak kullanımına ara verebilir. Sorunun tekrar ortaya çıkmasında ise aynı plak tekrar kullanılabilir.Eğer kişide ağız açıklığı azalmış ya da eklem problemi artmış durumda ise gece plağı uygulamasından önce, eklem splinti adı verilen daha özel apareylerin kullanılması gerekir. Eklem splinti ile eklem bölgesindeki hasarlı dokuların rahatlaması, bölgedeki ödemin yok edilmesi hedeflenir. Böylece öncelikle ağız açıklığı normale döndürülür. İdeal bir tedavi için bu hastalığın tümüyle kontrol edilmesi gerekmektedir. Fakat bruksizmin tamamen ortadan kaldırılması ne yazık ki mümkün değildir.

Çiğneme Kaslarına Botoks uygulaması

Bruksizm mevcut olan kişilerde kaslardaki aktivite normalden çok daha fazladır. Bunun sonucu olarak çiğneyici kaslarda da gelişim artmıştır. Kas hipertrofisi denen bu durum bilinçsiz diş sıkmalar sırasında aşırı yük üretimine sebep olur. Botulinum toksin denen madde uygulandığı bölgede sinir iletimini azaltma etkisine sahiptir. Diş sıkan bireylerde de bu madde sadece çiğnemeden sorumlu olan kaslara enjekte edilir. Uygulandığı kasta gücü azaltmasının sonucu olarak, diş sıkma ve gıcırdatma faaliyetinde ciddi bir düşüş gerçekleşir. Botoks tedavisi  6 ay etki eder. Fakat 6. ayın sonunda birey bir anda eskisi gibi diş sıkmaya devam etmez. Kas grupları 6 ay içerisinde güçsüzleşir ve bunun sonucunda eski güçlerine bir anda kavuşamayacaklardır. Bunu şuna benzetebiliriz; düzenli spor salonuna gidip ağırlık kaldırdınız ve vücudunuz kuvvetlendi. 6 ay ara verdikten sonra tekrar spor salonunda aynı ağırlığı kaldırmak istediğinizde eskisi kadar kolay olmayacaktır. Botoks tedavisi daha çok kas ağrısı şikayeti artmış kişilerde tercih edilebilir, daha sonrasında uzun vadeli tedavi için yine gece plağı düşünülebilir.

Referanslar:

  1. Sleep Bruxism: A Sleep-Related Movement Disorder Takafumi Kato, DDS, PhDa, *, Gilles J. Lavigne, DMD, FRCD, PhDb,c
  2. Sleep problems and daytime tiredness in Finnish preschool-aged children-a community survey.

Simola P1, Niskakangas MLiukkonen KVirkkula PPitkäranta AKirjavainen TAronen ET.

  1. Bruksizm tanı ve tedavi: Prof. Dr. Koray Oral

    4. The prevalence of mandibular dysfunction. Part I: Sex and age distribution of related signs and symptoms

Author links open overlay panelCarl E.RiederD.D.S.*James T.MartinoffPh.D.**Stuart A.WilcoxPh.D.***

  1. Nocturnal bruxism and its clinical management. Attanasio R1

Msc. Dt. Ali Ozan Zencircioğlu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir