Diş röntgeninde hasta röntgen odasına alınır ve varsa takı, gözlük gibi metal eşyaları çıkarması istenir. Sonrasında hastaya kurşun önlük giydirilir; bu önlük vücudu gereksiz radyasyondan korur.
Çekilecek röntgen türüne göre (panoramik veya ağız içi röntgen gibi) hasta ya cihazın içine yerleştirilir ya da küçük bir film/ sensör ağzın içine konur. Hekim veya teknisyen hastadan birkaç saniye kıpırdamamasını ve bazen nefesini tutmasını ister. Cihaz kısa bir süre çalışır ve görüntü alınır. İşlem genellikle birkaç dakika içinde tamamlanır ve ağrısızdır. Röntgen sonrası hasta günlük hayatına hemen dönebilir.
Çekim Öncesi Hazırlık Süreci
Öncelikle hasta diş hekimine mevcut şikayetlerini ve varsa hamilelik durumunu bildirir. Ardından vücuttaki metal eşyalar (küpe, kolye, piercing, gözlük vb.) çıkarılır çünkü bu materyaller görüntü kalitesini bozabilir. Hasta radyasyona karşı korunmak için kurşun önlük giyer. Ağız içi röntgen çekilecekse sensör veya film yerleştirilecek alanın temiz ve uygun olması sağlanır. Son olarak hasta doğru pozisyona getirilir ve çekim için hazır hale getirilir.
Röntgen Çekimi Sırasında Neler Yapılır?
Hasta çekilecek röntgen türüne göre doğru pozisyona yerleştirilir. Panoramik röntgende hasta cihazın ortasına geçer, çenesi özel destek aparatına oturtulur ve başı sabitlenir. Bu sabitleme çekim sırasında en ufak bir hareketin bile görüntüyü bozmasını engeller. Ağız içi röntgende ise hasta koltuğa oturtulur ve film ya da dijital sensör ilgili diş bölgesine dikkatlice yerleştirilir.
Teknisyen veya diş hekimi hastaya nasıl durması gerektiğini ayrıntılı şekilde anlatır. Genellikle “hareketsiz kalın”, “yutkunmayın” veya “nefesinizi birkaç saniye tutun” gibi basit yönlendirmeler yapılır. Hazırlık tamamlandıktan sonra teknisyen cihazı dışarıdan kontrol ederek çekimi başlatır. Cihaz aktif hale geldiğinde kısa süreli bir X ışını yayılır. Bu süre genellikle birkaç saniyeyi geçmez.
Panoramik röntgende cihaz hastanın etrafında yarım daire şeklinde dönerken ağız içi röntgende sensör sabit kalır ve görüntü anlık olarak alınır. Çekim sırasında hem hasta hem de teknisyen güvenlik açısından belirli mesafeyi korur ve kurşun bariyerler kullanılır.
Çekim Ne Kadar Sürer?
Diş röntgeni çekimi oldukça kısa süren bir işlemdir. Hazırlık aşaması tamamlandıktan sonra asıl görüntü alma işlemi genellikle birkaç saniye ile 1 dakika arasında sürer. Panoramik röntgende cihaz hastanın etrafında dönerken çekim yaklaşık 10–20 saniye içinde tamamlanır. Ağız içi röntgenlerde ise her bir diş bölgesi için çekim 1–2 saniyelik kısa bir X ışını ile yapılır. Tüm süreç hastanın hazırlanması dahil edildiğinde çoğu zaman 2–5 dakika içinde tamamlanır.
Diş Röntgeni Çekilirken Acı Hissedilir mi?
Diş röntgeni çekimi sırasında herhangi bir acı veya ağrı hissedilmez. Çünkü işlemde dişlere ya da çeneye fiziksel bir müdahale yapılmaz sadece görüntü almak için X ışını kullanılır. Ağız içi röntgenlerde sensör veya film dişlerin arasına yerleştirildiği için bazı hastalarda hafif bir rahatsızlık veya baskı hissi olabilir ancak bu ağrı değildir ve çok kısa sürer. Genel olarak diş röntgeni tamamen ağrısız, hızlı ve konforlu bir işlemdir.
Diş Röntgeni Türleri Nelerdir?
En yaygın üç tür panoramik, periapikal ve bite-wing röntgendir.
Panoramik Röntgen
Panoramik röntgen tüm ağız yapısını tek bir görüntüde gösteren geniş kapsamlı bir röntgen türüdür. Dişlerin tamamı, çene kemikleri, sinüsler ve eklem yapıları aynı anda görüntülenebilir. Genellikle ilk muayenelerde implant planlamasında ve gömülü dişlerin tespitinde kullanılır.
Periapikal Röntgen
Periapikal röntgen tek bir dişin kökünü ve çevresindeki kemik yapıyı detaylı şekilde gösterir.
Çürüklerin köke ulaşıp ulaşmadığını, kök ucu iltihaplarını ve lokal problemleri tespit etmek için kullanılır. Daha küçük ama çok detaylı bir görüntü sağlar.
Bite-wing Röntgen
Bite-wing röntgen özellikle dişlerin arasındaki çürükleri tespit etmek için kullanılır.
Hasta özel bir aparatı ısırır ve üst-alt dişlerin temas bölgeleri net şekilde görüntülenir. Genellikle erken dönem çürüklerin teşhisinde oldukça etkilidir.
Diş Röntgeni Zararlı mı?
Diş röntgeni düşük düzeyde radyasyon kullanan bir görüntüleme yöntemidir. Günümüzde kullanılan dijital cihazlar sayesinde alınan radyasyon miktarı oldukça azdır ve genellikle günlük yaşamda maruz kalınan doğal radyasyona çok yakın seviyededir. Bu nedenle doğru şekilde uygulandığında diş röntgeni genellikle güvenli kabul edilir.
Radyasyon Miktarı
Diş röntgeninde kullanılan X ışını dozu oldukça düşüktür. Özellikle panoramik ve periapikal röntgenlerde maruziyet süresi çok kısa olduğu için vücuda etkisi minimaldir. Diş hekimleri gereksiz çekimlerden kaçınarak yalnızca tanı için gerekli olduğunda röntgen ister. Kurşun önlük gibi koruyucu ekipmanlar da radyasyonun vücuda ulaşmasını önemli ölçüde azaltır.
Hamileler İçin Güvenli mi?
Hamilelik döneminde diş röntgeni genellikle zorunlu olmadıkça tercih edilmez. Acil bir durum varsa ve teşhis için röntgen çekilmesi gerekiyorsa kurşun önlük ve tiroid koruyucu kullanılarak güvenli şekilde çekim yapılabilir. Özellikle ilk trimesterde (ilk 3 ay) mümkünse röntgen ertelenir ancak anne ve bebek sağlığı için gerekli görüldüğünde doktor kontrolünde uygulanabilir.
Diş Röntgeni Öncesi ve Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Diş röntgeni basit ve hızlı bir işlem olsa da doğru sonuç alınması ve sürecin sorunsuz geçmesi için bazı noktalara dikkat edilmesi gerekir.
Diş Röntgeni Öncesi Dikkat Edilmesi Gerekenler
Röntgen çekilmeden önce ağız ve yüz bölgesinde bulunan metal eşyalar (kolye, küpe, piercing, gözlük, takma diş vb.) çıkarılmalıdır. Bu eşyalar görüntü kalitesini bozabilir. Hasta, varsa hamilelik durumu hakkında mutlaka diş hekimini bilgilendirmelidir. Kullanılan ilaçlar veya mevcut sağlık problemleri de paylaşılmalıdır. Ağız içi röntgen çekilecekse hastanın rahat bir pozisyonda olması ve hekimin yönlendirmelerine dikkat etmesi görüntünün netliği açısından önemlidir.
Diş Röntgeni Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Diş röntgeni sonrasında özel bir bakım veya dinlenme gerekmez. Hasta işlemden hemen sonra günlük hayatına dönebilir. Herhangi bir ağrı, yan etki veya rahatsızlık beklenmez çünkü işlem invaziv değildir. Nadiren ağız içi sensör kullanımı nedeniyle kısa süreli hafif hassasiyet hissedilebilir ama kısa sürede kendiliğinden geçer. Elde edilen röntgen görüntüsü diş hekimi tarafından değerlendirilir ve gerekirse tedavi planı oluşturulur.
Sık Sorulan Sorular
Diş röntgeni genellikle hazırlık dahil 2–5 dakika içinde tamamlanır. Asıl görüntü alma işlemi ise sadece birkaç saniye sürer.
Hamilelikte diş röntgeni genellikle zorunlu olmadıkça ertelenir. Acil durumlarda kurşun önlük kullanılarak güvenli şekilde çekilebilir.
Röntgende çürükler diş minesinde koyu veya boşluk şeklinde alanlar olarak görülür. Özellikle diş aralarında başlayan çürükler bite-wing röntgende daha net fark edilir.
Gerekli tıbbi durumlarda bebeklere de diş röntgeni çekilebilir. Her zaman minimum doz ve koruyucu önlemlerle uygulanır.
Bir diş röntgeni çok düşük düzeyde radyasyon içerir ve genellikle günlük doğal radyasyonun küçük bir kısmına denk gelir. Dijital cihazlarda bu miktar daha da azaltılmıştır.
Diş röntgeni sonrasında emzirmeyi beklemeye gerek yoktur. Çünkü X ışını vücutta birikmez ve sütü etkilemez.
Diş röntgeni için aç ya da tok olmak önemli değildir. Hasta normal şekilde beslenebilir ve işlem yapılabilir.
Dijital diş röntgeni sonuçları genellikle çekimden hemen sonra ekranda görünür. Hekim değerlendirmesiyle birlikte birkaç dakika içinde raporlanabilir.